«Υπερωριακή απασχόληση κατά Κυριακές, εορτές ή νύκτα και κατά την 6η ημέρα της εβδομάδος»

«Υπερωριακή απασχόληση κατά Κυριακές, εορτές ή νύκτα και κατά την 6η ημέρα της εβδομάδος»

«Υπερωριακή απασχόληση κατά Κυριακές, εορτές ή νύκτα και κατά την 6η ημέρα της εβδομάδος»

 

 

 

 

 

Α 1. Σε περίπτωση παροχής νυκτερινής εργασίας (ώρα 10 μ.μ. - 6 π.μ.) κατά Κυριακή ή εξαιρετέα εορτή, οι προσαυξήσεις 25% ή 75%, αντιστοίχως, υπολογίζονται χωριστά, επί του νομίμου ωρομισθίου (για κάθε ώρα απασχολήσεως) και προστίθενται, μετά από τον υπολογισμό τους, στο οφειλόμενο για την απασχόληση (καταβαλλόμενο) ωρομίσθιο του μισθωτού (βλ. την ΑΠ 306/84, ΔΕΝ 1985 σ. 220 και  Εγγραφο 1331/83  Υπ.  Εργασίας - ΔΕΝ 1984 σ. 450).

Αυτό προκύπτει από τις αποφάσεις τις σχετικές με τις προσαυξήσεις 75% (ΥΑ 8900/46, όπως ερμηνεύθηκε με την ΥΑ 25825/51), και 25% (ΥΑ 18310/46), οι οποίες ορίζουν ότι οι προσαυξήσεις αυτές υπολογίζονται επί των νομίμως τεθεσπισμένων κατωτάτων ορίων μισθών και ημερομισθίων. Το κείμενο των αποφάσεων αυτών έχει δημοσιευθή στο ΔΕΝ και κατά το έτος 2018 σ. 694.

2. Ως νομίμως τεθεσπισμένα κατώτατα όρια θεωρούνται, κατά τη νομολογία, οι μισθοί και τα ημερομίσθια των συλλογικών συμβάσεων, διαιτητικών κ.λπ. αποφάσεων, μετά των πάσης φύσεως προσαυξήσεων, δηλαδή πολυετίας, οικογενειακών βαρών, ανθυγιεινής εργασίας κ.λπ. που προβλέπονται στις ΣΣΕ, ΔΑ ή ΥΑ αυτές (ΑΠ 340/50 - ΔΕΝ 1950 σ. 259 - βλ. και την ΑΠ 1221/05 - ΔΕΝ 2005 σ. 1140). Νόμιμος μισθός - ημερομίσθιο αν δεν υπάρχη ειδικώτερη ΣΣΕ-ΔΑ, είναι το νομοθετημένο του Ν. 4093/12 και από 1.2.2019 της ΥΑ 4241/19 (ΔΕΝ 2019 σελ. 213 και ΠΙΝΑΚΕΣ σελ. 400). Νόμιμος μισθός όταν υπάρχη ΣΣΕ - ΔΑ σε μετενέργεια είναι κατά μία γνώμη εκείνος της ΣΣΕ μαζί με τα 4 επιδόματα και κατ΄ άλλη γνώμη, και πάλι το νομοθετημένο κατώτατο όριο (βλ. Μελέτη ΔΕΝ 2019 σελ. 124).

3. Αντιθέτως, σε περίπτωση υπερωριακής απασχολήσεως (υπέρβαση των 8 ωρών) κατά Κυριακή ή σε εξαιρετέα εορτή η νύκτα, ο υπολογισμός της προσαυξήσεως (40%, η 60% προκειμένου περί νομίμων υπερωριών και 80% προκειμένου περί παρανόμων υπερωριών, κατά Ν. 3863/10 - ΔΕΝ 2010 σ. 897 (949) γίνεται επί του καταβαλλομένου ωρομισθίου, στο οποίο έχει προηγουμένως προστεθή το 75% ή 25% (υπολογιζόμενα επί του νομίμου ωρομισθίου), λόγω της απασχολήσεως κατά την Κυριακή ή νύκτα. Αυτό προκύπτει από το άρθρο 74 παρ. 10 του Ν. 3863/10 όπου ορίζεται ότι τα ποσοστά της προσαυξήσεως για νόμιμη υπερωριακή εργασία,  καθώς και για παράνομη υπερωριακή εργασία υπολογίζονται επί του καταβαλλομένου ωρομισθίου.

4.  Ως καταβαλλόμενο ωρομίσθιο επί του οποίου υπολογίζεται η λόγω υπερωρίας προσαύξηση θεωρείται κατά την νομολογία το ανάλογο τμήμα του μηνιαίου μισθού ή ημερομισθίου, του οποίου οφείλεται η καταβολή τις ημέρες της υπερωριακής απασχολήσεως, βάσει των διατάξεων ή συμφωνιών που ισχύουν κατά τον χρόνον αυτόν (βλ. ΑΠ 4/99  Ολομ. - ΔΕΝ 1999 σ. 279, 1139/74  Ολομ. - ΔΕΝ 1975 σ. 4 και την νεώτερη ΑΠ 257/16 - ΔΕΝ 2016 σ. 854,  Εφ.  Αθ. 9520/83 - ΔΕΝ 1993 σ. 1292 και Μελ. ΔΕΝ 1993 σ. 1281 και 2017 σ. 315).  Ως καταβαλλόμενο κατά την Κυριακή ή τις ημέρες αργίας ωρομίσθιο θεωρείται το προσηυξημένο ήδη με την προσαύξηση 75% λόγω της απασχολήσεως κατά Κυριακή ή αργία, ως καταβαλλόμενο δε κατά την νύκτα (10 μ.μ. έως 6 π.μ.) ωρομίσθιο θεωρείται το προσηυξημένο ήδη με το 25%, λόγω της απασχολήσεως κατά την νύκτα - βλ. την  Εφ.  Αθ. 2664/07 - ΔΕΝ 2007 σ. 1487, την Μον. Πρωτ. Θεσ/νίκης 5858/01 - ΔΕΝ 2003 σ. 29, τις  Εφ.  Αθηνών 3410/72 - ΔΕΝ 1972 σ. 809,  Εφ.  Αθ. 10477/80 - ΔΕΝ 1981 σ. 886, και  Εγγρ. 972/86 - ΔΕΝ 1987 σ. 809.

Για την απασχόληση κατά Κυριακή βλ. και Αλλ. ΔΕΝ 2017 τ. 1713 σ. 701.

Β Με το άρθρο 8 του Ν. 3846/10 (ΔΕΝ 2010 σ. 606) έχει προβλεφθή η υποχρέωση του εργοδότου να χορηγήση στον απασχολούμενο παρανόμως, δηλαδή κατά παράβασιν νόμου ή ισχυούσης ΣΣΕ κλπ. κατά την 6η ημέρα - ημέρα αναπαύσεως λόγω του πενθημέρου, το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσηυξημένο κατά 30%, για κάθε ώρα απασχολήσεως. Η προσαύξηση 30% αφορά την 6η ημέρα και όχι και την 7η ημέρα (Κυριακή-αργία κατά κανόνα), για την οποία προβλέπεται προσαύξηση 75%. Μόνον όταν η Κυριακή είναι εργάσιμη ημέρα (όπως συμβαίνει στις εξαιρούμενες από τις διατάξεις περί Κυριακής αργίας επιχειρήσεις) και συμπίπτη με την 6η ημέρα επί πενθημέρου, οφείλεται τόσο η προσαύξηση 30% όσο και η προσαύξηση 75%.

Εν περιπτώσει υπερωριακής απασχολήσεως κατά την 6η ημέρα της εβδομάδος, απασχολήσεως δηλαδή πέρα των 8 ωρών (και όχι των 9 ωρών, αφού η 6η ημέρα επί πενθημέρου κείται κατά την νομολογία εκτός της εβδομάδος και δεν συσχετίζεται με το 40ωρο και την υπερεργασία), η προσαύξηση λόγω της υπερωρίας (εφόσον είναι παράνομη, πραγματοποιείται δηλαδή καθ’ ημέραν κατά την οποία απαγορεύεται με νόμο, ισχύουσα και εφαρμοστέα ΣΣΕ κ.λπ. η απασχόληση), συνισταμένη σε 80%, υπολογίζεται επί του καταβαλλομένου ωρομισθίου. Ως καταβαλλόμενο ωρομίσθιο κατά την 6η ημέρα της εβδομάδος θεωρείται το προσηυξημένο ήδη κατά 30%.

Παραδείγματα

Α. Έστω ότι το νόμιμο ωρομίσθιο είναι 5 ευρώ, ενώ το καταβαλλόμενο από τον εργοδότη είναι 6 ευρώ.

1. Για την απασχόληση κατά νύκτα το οφειλόμενο για κάθε ώρα απασχολήσεως (από 10 μ.μ. έως 6 π.μ.) ωρομίσθιο είναι (5 Χ 25%) + 6 ευρώ = 7,25 ευρώ.

2. Για την απασχόληση κατά την Κυριακή ή άλλη εξαιρέσιμη εορτή, το οφειλόμενο ωρομίσθιο είναι (5 Χ 75%) + 6 = 9,75 ευρώ.

3. Για την απασχόληση κατά νύκτα και Κυριακή ή εξαιρέσιμη εορτή [(5 Χ (25% + 75%)] ή (5 Χ 100%) + 6 = 11 ευρώ.

4. Για την παράνομη απασχόληση κατά την 6η ημέρα της εβδομάδος, επί συστήματος πενθημέρου, το οφειλόμενο ωρομίσθιο είναι 6 Χ 30% + 6 = 7,80 ευρώ.

4α. Εάν η απασχόληση την 6η ημέρα συμπίπτη με νύκτα, το οφειλόμενο ωρομίσθιο είναι 7,25 (καταβαλλόμενο ωρομίσθιο νύκτας) Χ 130% = 9,43 ευρώ.

4β. Εάν συμπίπτη με Κυριακή ή εξαιρέσιμη εορτή, το οφειλόμενο ωρομίσθιο είναι 9,75 (καταβαλλόμενο ωρομίσθιο Κυριακής ή αργίας) προσηυξημένο κατά 30%, δηλαδή 9,75 Χ 130% = 12,68 ευρώ.

4γ. Εάν συμπίπτη με Κυριακή ή εορτή και νύκτα, τότε το οφειλόμενο ωρομίσθιο είναι 11 (καταβαλλόμενο Κυριακής και νύκτας) προσηυξημένο κατά 30%, δηλαδή 11 Χ 130% = 14,30 ευρώ.

Β. Επί πραγματοποιήσεως υπερωρίας κατά τις ανωτέρω ημέρες.

Ως γνωστόν η προσαύξηση υπερωρίας υπολογίζεται επί του καταβαλλομένου ωρομισθίου της συγκεκριμένης ημέρας απασχολήσεως.

Το παράδειγμα αφορά παράνομη υπερωρία (προσαύξηση 80%), έχει όμως εφαρμογή και για την νόμιμη (40% η 60%).

1. Υπερωρία κατά νύκτα:  οφειλόμενο ωρομίσθιο 7,25 ευρώ επί 180% = 13,05 ευρώ

2. Υπερωρία κατά Κυριακή ή εξαιρέσιμη εορτή:  οφειλόμενο ωρομίσθιο 9,75 ευρώ Χ 180% = 17,55 ευρώ

3. Υπερωρία κατά νύκτα και Κυριακή ή εξαιρέσιμη εορτή:  οφειλόμενο ωρομίσθιο: 11 Χ 180% = 19,80 ευρώ

4. Υπερωρία κατά την 6η ημέρα: 7,80 Χ 180% = 14,04 ευρώ

4α: Υπερωρία κατά νύκτα: 9,43 Χ 180% = 16,96 ευρώ

4β. Υπερωρία κατά νύκτα και Κυριακή ή εξαιρέσιμη εορτή:  οφειλόμενο ωρομίσθιο 14,30 Χ 180% = 25,74 ευρώ.

Χρυσούλα Πετίνη-Πηνιώτη

Επιμέλεια Συντάξεως Δελτίου Εργατικής Νομοθεσίας